Als burger voel ik mij medeverantwoordelijk om bij te dragen aan een samenleving waarin iedereen zich welkom en gewaardeerd voelt. Een samenleving die meer is dan de som van alle individuen. Door buren te helpen of de gezamenlijke plantenbak voor ons huis te verzorgen. Door oog te hebben voor de mensen om mij heen en mijn eigen kinderen ook zo op te voeden. Door mijn best te doen om niet te snel te oordelen en door te blijven proberen me in een ander te verplaatsen.

Als schoolleider ligt hier ook een enorme kans voor me. In de mini-maatschappij op onze school kunnen wij echt verschil maken en ik realiseer me met de dag meer hoezeer wij – blijvende – stenen kunnen leggen in de rivieren van onze leerlingen. (Dank, Bram Vermeulen, voor dit prachtlied: de Steen.)

Daarom  kan ik het eenvoudig eens zijn met het beleidskader om te komen tot een inclusieve leeromgeving Met elkaar voor alle kinderen en jongeren van het ministerie van OCW. In dit kader staat als doel dat in 2035 de meeste scholen de overgang naar inclusief onderwijs hebben gemaakt. Onder inclusief onderwijs verstaat OCW: ’Inclusief onderwijs is onderwijs waarbij alle kinderen en jongeren dichtbij huis, volwaardig en gelijkwaardig toegang hebben tot een inclusieve leeromgeving waarin zij zich samen ontwikkelen en samen leren en participeren.’ Ik vermoed dat veel mensen met mij deze ambitie omarmen. Hoe prachtig zou dit zijn! De beloftes in hetzelfde beleidskader zijn eveneens prachtig. Jeugdhulp in alle scholen, toegankelijke gebouwen en leermiddelen en ondersteuning voor leerlingen én leerkrachten in de school. Dit past bij mijn wens om een school te zijn waar iedereen welkom is, waar erbij horen vanzelfsprekend is, waar we met ouders en partners samen verantwoordelijkheid voelen en daarnaar handelen en waar we verschillen waarderen en benutten.

Nu ik ruim een jaar schoolleider ben, is mijn ambitie alleen maar gegroeid – maar ook mijn buikpijn.

Buikpijn omdat we nog niet handelingsbekwaam genoeg zijn om íéder kind binnenboord te houden of íéder kind een plek te kunnen bieden, ondanks alle partners in en om de school. Hoe vergroot je die handelingsbekwaamheid en waar besluit je dat een verwijzing naar een meer gespecialiseerde vorm van onderwijs nu nodig is?

Buikpijn omdat dat ene uur extra ondersteuning in de week aan die leerling of leerkracht niet altijd het verschil gaat maken. Hoe bescherm ik mijn leerkrachten (voldoende) en hoe en wanneer mobiliseer je partners om hun inzet te vergroten?

Buikpijn omdat het systeem zo duidelijk niet gebouwd is op inclusief onderwijs. Met stevige muren tussen onderwijs en jeugd(hulp), zowel in geldstromen als in wetgeving. We moeten als schoolleiders zo strak begroten en zijn voortdurend op zoek naar kieren in het systeem.

Intense buikpijn omdat het ministerie mooie dingen schrijft in het beleidskader en politici vervolgens in gedrag op geen énkele manier bijdragen aan stappen richting een inclusieve maatschappij of inclusief onderwijs.

We moeten met elkaar uitkijken dat we niet zuur, sceptisch of moedeloos worden. Daar hebben onze kinderen namelijk niets aan. En bij die gemene deler – de kinderen – vinden we elkaar altijd weer. Daarvoor staan we iedere werkdag om 6.30 uur naast ons bed. Daarvoor omarmen we de piekbelasting, de snotneuzen, de kopzorgen, de verslaglegging, het werk op zondagmiddag. En natuurlijk de mooie lessen, de eureka-momenten, de slappe lach, de groepsverbinding en de hartverwarmende kleuteruitspraken.

Mij helpt het om stappen te blijven zetten, hoe klein ook. Zo vroeg ik advies aan bij Stichting Solgu, die werkt in het belang van mensen met een lichamelijke beperking en/of chronische ziekte in de stad Utrecht. Die helpt me om onze hoofdingang toegankelijk te maken, onze nooduitgangen veilig en toegankelijk te maken (of eigenlijk uit-gankelijk) en om mogelijk alsnog een lift te krijgen in de lege liftschacht.

We verdiepen en bekwamen ons om tegemoet te kunnen komen aan ondersteuningsvragen. Door onze bibliotheek uit te breiden, door samen betekenisvolle (onderwijs)films te zien en na te bespreken en door (team)trainingen te volgen.

Inclusie begint niet bij een beleidskader, maar bij leiders in het hele onderwijs- en jeugdveld die durven kiezen. Kiezen voor iedere dag een stap dichterbij een inclusieve samenleving, kiezen voor menselijkheid en kiezen voor een rotsvaste koers. Met de kinderen op ons netvlies, lef in onze achterzak en elkaars rugdekking. Zodat inclusie meer wordt dan een ambitie.