In 2015 keerde de wolf na een periode van 150 jaar terug in Nederland. De incidentele waarnemingen uit de jaren daarvoor bleken waar. Het beest was teruggekeerd. Terwijl we eerst de verwildering van onze natuur wel konden waarderen, nam al snel angst de overhand.

Veertien wolvenroedels, 130 wolven zetten inmiddels het land op z’n kop. De wolf als aanjager van verandering. En wat doen wij? We plaatsen hekken, schieten af en toe een probleemwolf neer en richten een wolvenmonitor op. Onze opvattingen polariseren, een duidelijke aanpak ontbreekt.

Wat de wolf is voor onze openbare ruimte, is AI voor de publieke ruimte. Na de eerste experimenten in de jaren 50 van de vorige eeuw, kwam de grote doorbraak in 2023. Generatieve AI kwam beschikbaar voor eenieder. Het eerste enthousiasme maakte al snel plaats voor regelgeving en beperkende maatregelen. Het CBS heeft inmiddels een AI-monitor. We vragen ons af of we de smartphone voor jongeren moeten verbieden, maken ons zorgen over de ‘Big Tech’ en opiniëren erop los, zonder dat we weten hoe we ons echt tot AI moeten verhouden.

Zo ook worstelen we in het onderwijs met AI. AI is nog niet verankerd in onze pedagogiek of in ons curriculum. We zien het toch vooral als een entiteit op zichzelf die we kunnen omarmen of buiten kunnen sluiten. Echter, AI verandert onze maatschappij en ons handelen tot in de kern. Met andere woorden, AI laat zien dat ons huidige maatschappelijke orde niet meer passend is. Het dwingt verandering af. We zullen moeten meebewegen, maar wel vanuit een regisserende rol.

En daar ligt mijns inziens onze grootste opdracht in het onderwijs. In plaats van hekken te plaatsen rondom ons onderwijs en onze leerlingen, hebben we AI te begeleiden naar een passende plek in het onderwijs zelf. Welke kennis en vaardigheden blijven in onze optiek te allen tijde onderdeel van ons curriculum, welke laten we los we of voegen we toe? Welke invloed geven we AI op toetsen en differentiatie van ons onderwijs? Is AI in te zetten voor kansengelijkheid? Wat moeten leerlingen weten over AI om het betekenisvol te kunnen gebruiken?  En zou AI niet het denken kunnen stimuleren als aanvulling op onderwijs dat vooral kennis en vaardigheden aanleert? Allemaal vragen die we zelf kunnen beantwoorden.

Met andere woorden, AI, goed en weloverwogen ingezet, kan een boost geven aan de ontwikkeling en opleiding van onze jongeren en daarmee aan de ontwikkeling van onze maatschappij. Daarvoor is het wel nodig dat we de hekken zo plaatsen dat nieuwe wegen ontstaan: we sluiten angst buiten, we regisseren gevaren en laten nieuwe landschappen ontstaan.

En de wolf? De wolf laat ons zien dat het klimaat verandert. Onszelf opsluiten achter wolfwerende hekken is niet de oplossing. Laten we vooral leren van en over de wolf op zoek naar nieuwe vergezichten. Zo ook zijn leerlingen het meest gebaat bij leren met, van en over AI. Werk aan de winkel dus.