Het is weer lente. In de natuur een stressvolle periode. Zo ook bij de mens. We gooien de ramen op, zetten de meubels buiten en poetsen het hele huis. Een nieuwe lente, een nieuw begin. In het onderwijs is het niet anders. De aanmeldingen zijn geweest, de formatie kan beginnen. We gooien alle contracten open. Eenieder mag aangeven of zij meer, minder of hetzelfde aantal uren wil werken. De onderwijssector is hierin uniek.

We zetten alle eerdere afspraken aan de kant en schudden jaarlijks het hele zaakje op. Klassenverdelingen worden opnieuw gemaakt, lessentabellen aangepast en roostersystemen leeggemaakt om opnieuw te kunnen beginnen. En de leerlingen, die zitten in de rats. Hun nabije toekomst hangt maar al te vaak af van het laatste proefwerk.

Net als in de natuur is het voorjaar in het onderwijs een stressvolle periode. Een grote lentepoetsbeurt waarbij een enorme energie vrij komt. Energie die bergen zou kunnen verzetten, grote veranderingen zou kunnen stimuleren, transities met gemak zou kunnen uitvoeren. Maar we doen het niet. Frappant genoeg belandt het grootste deel van de opgeschudde contracten uiteindelijk weer op dezelfde stoel met dezelfde afspraken. Hier en daar wijzigt een klas, een lesje erbij of eraf, maar echt grote veranderingen zijn er niet. Het onderwijs gaat veelal in augustus weer door, zoals het in juli is afgesloten.

Al die vrijgekomen energie, we zetten die niet in voor verandering, maar juist voor behoud van wat we hebben. Dat is bijzonder, omdat we toch ook maar al te vaak moedeloos verzuchten dat het onderwijs nog altijd hetzelfde is als een eeuw geleden.

Gebruiken we onze energie misschien niet voor de juiste zaken?  Wat nu als we onze kracht en energie niet inzetten op de korte termijn, maar een middellang perspectief hanteren. Als we bijvoorbeeld niet de plannen voor een volgend schooljaar uitwerken in juni, maar een jaar vooruit gaan werken. Dan zijn veranderingen en transities op tijd voorbereid, besproken en afgestemd. En lijkt de formatie een eitje.

Dat betekent wel dat we anders moeten durven handelen in het voorjaarsseizoen. Zou het bijvoorbeeld mogelijk zijn om met collega’s afspraken te maken voor meerdere jaren in plaats van jaarlijks. Hoe zou het zijn wanneer we lestabellen maken voor langer dan een schooljaar. En kunnen we leerlingen bevorderen voor twee schooljaren en wat zou dat dan betekenen? Is het mogelijk in de formatieperiode alleen aandacht te geven aan de 10% die jaarlijks wel verandert en de rest te laten voor wat het is?  

Simpel is het niet, maar misschien toch nog wel eens een gedachte-experiment waard. In de herfst treedt in de natuur de rust weer in, zo ook in het onderwijs. Alle tijd voor een heroverweging zou je denken.