Leiderschap is balanceren in paradoxen?
Elke dag worden scholen geconfronteerd met lastige vragen waarin verschillende belangen botsen. Hoe verlaag je de druk op leerlingen om hun mentale gezondheid te beschermen, terwijl de school hecht aan hoge slagingspercentages? Hoe geef je professionals ruimte voor autonomie, terwijl er ook gezamenlijke regels nodig zijn? Het zijn paradoxen, waarin twee kanten op gespannen voet staan met elkaar. Ze lijken niet samen te gaan. In onze westerse cultuur vinden we het moeilijk om met zulke tegenstellingen om te gaan. Hoe schoolleiders met paradoxen omgaan maakt veel uit, er zijn namelijk effectieve en ineffectieve manieren.
De rol van lerarenopleidingen in de onderwijskennisinfrastructuur
Er is maar weinig aandacht voor de rol van lerarenopleidingen in de kennisinfrastructuur van het onderwijs, volgens Helma Oolbekkink-Marchand en Anje Ros. Toch speelt al vanaf de eeuwwisseling onderzoek een steeds grotere rol in deze opleidingen. Zo werd de ontwikkeling van onderzoeksvaardigheden een verplicht curriculumonderdeel, ontstonden lectoraten en zijn er academische opleidingsscholen en onderzoekswerkplaatsen opgericht. De auteurs laten zien hoe de opleidingen in hun leerdoelen, curriculum, samen opleiden en lectoraten een sleutelrol kunnen vervullen in de kennisinfrastructuur voor het onderwijs.
Ruimte en aandacht vragen voor leiderschapsontwikkeling van lectoren
Lectoren worden aangesteld als leider van een onderzoeksgroep, tegelijkertijd is juist het leidinggeven voor veel lectoren nieuw. In dit artikel beschrijft Kitty Kwakman (ooit zelf lector) een vijfdaagse Leergang Leidinggeven aan onderzoeksgroepen in het hbo, vooral bedoeld voor lectoren. Na een schets van de achterliggende ideeën en het ontwerp van deze leergang gaat ze in op ervaringen met de leergang en op de lessen over het leiderschap van lectoren. Daaraan voorafgaande een korte beschrijving van de aanleiding en de context van lectoren en hun onderzoeksgroepen.
Publiek-private samenwerking: hoe kan deze motor voor onderwijsinnovaties verduurzaamd worden?
In het middelbaar beroeps- en hoger onderwijs is veel belangstelling voor publiek-private samenwerking (PPS) als motor voor onderwijsinnovatie. Deze vorm van samenwerking is niet altijd succesvol. Uit onderzoek blijkt dat als de subsidie stopt, vaak ook de samenwerking ophoudt. Daarom is er veel aandacht voor verduurzaming van deze samenwerkingsverbanden.
De positie van masteropgeleide docenten in het mbo
Dat docenten een masteropleiding hebben gevolgd zorgt niet vanzelf voor onderwijsverbetering, laat een onderzoek van drie hogescholen en vijf mbo-instellingen zien. De meerwaarde van deze docenten komt pas tot uitdrukking wanneer de schoolorganisatie daarvoor de voorwaarden schept. Samenwerking blijkt daarbij de sleutel.
In gesprek met Inge de Wolf
Per 1 januari 2026 is het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs van start gegaan. Over de vraag wat we ons bij dat instituut moeten voorstellen, interviewden we Inge de Wolf die als lid van het NRO-managementteam meewerkte aan de totstandkoming ervan.
Over collectieve verantwoordelijkheid en leiderschap
‘Leraren, ga bij elkaar in de klas kijken en geef feedback.’ Onder die titel pleitte Jasper Rijpma in de NRC van 1 mei 2024 voor collectieve verantwoordelijkheid. Want, aldus Rijpma, onderzoek van de OESO wijst uit dat er in Nederland vergeleken met andere landen, weinig onderling wordt samengewerkt en dat moet anders: ‘In dit land is de individuele leraar nog altijd soeverein in de klas.
Bouwen aan een duurzame onderzoekscultuur
Het tweeluik ‘Onderwijskennis gebruiken op school’ laat zien hoe leraren en schoolleiders in drie professionele leergemeenschappen (PLG’s) gezamenlijk werken aan interventies die de onderzoekscultuur in het voortgezet onderwijs bevorderen. Het eerste deel (DNMonline 2025-7) beschreef de onderzoeksopzet en de uitgangspunten van de PLG’s. In dit tweede deel laten we zien hoe interventies vorm krijgen binnen scholen en delen we de eerste bevindingen van het flankerend onderzoek.
In gesprek met Arjan van der Meij
‘Er zijn scholen in Nederland die mooie dingen doen waar andere scholen wat van zouden kunnen leren, en wij zorgen ervoor dat dat ook gaat gebeuren.’ Zo karakteriseert Arjan van der Meij, de projectleider van Expertisescholen Ontwikkelkracht, het werk van zijn team.
Ervaringen van een expertiseschool
Basisschool Het Klokhuis (Beek en Donk, 25 docenten, 240 leerlingen) is een van de expertisescholen binnen Ontwikkelkracht. De expertise van het team betreft het leesonderwijs, preciezer: leesplezier en leesbevordering. Eind augustus 2024, toen Het Klokhuis startte met de begeleiding van andere scholen, spraken we met schoolleider Iris Schellekens en docent Maartje Hubertus (zie ‘We stralen met z’n allen uit hoe leuk lezen is’ in DNMonline 2025-01). Nu we anderhalf jaar verder zijn, leek het ons een goed moment om te kijken hoe het ze vergaan is.