Van taakverdeling tot gedeelde verantwoordelijkheid: opvattingen over gespreid leiderschap in het VO
Gespreid leiderschap kent vele voordelen voor een schoolorganisatie; grotere betrokkenheid van leraren, optimale benutting van expertise en een groter verandervermogen in de organisatie. De dagelijkse praktijk laat zien dat scholen met verschillende interpretaties van gespreid leiderschap werken, en dat kan nadelig uitpakken om deze voordelen daadwerkelijk te ervaren.
Schooldirecteuren als connectieve leiders
Op een gewone schooldag belt een schooldirecteur nog even met een medewerker van een wijkteam. Niet omdat er een crisis is, maar om te horen hoe het met een leerling gaat. Even later schuift dezelfde schooldirecteur aan bij een overleg met de gemeente. Tussendoor is er nog een gesprek met een ouder die vastloopt in het zorgsysteem.
Schooldirecteuren zijn allang niet meer alleen verantwoordelijk voor goed onderwijs binnen de school.
Onderbouwd toezicht: waar wet, werkveld en wetenschap elkaar vinden
Vanaf 2027 werkt de Inspectie voor het Onderwijs met een nieuw onderzoekskader. In drie artikelen neemt Laurie Vedder de lezers mee in het ontwikkelproces. In dit tweede artikel bespreekt ze waarom het nodig is om een nieuw kader te ontwikkelen.
Om een beeld te schetsen van wat dit nieuwe kader betekent, of zou kunnen betekenen, voor het afnemend veld bevat elk artikel een interview door DNMonline-redacteur Paul Stolwijk met een schoolleider of -bestuurder. Deze keer is dat Leendert van Wezel, voorzitter college van bestuur van Scholengroep Driestar – Wartburg.
Goed onderwijs ontstaat echt doordat docenten samenwerken aan hun vakmanschap
De vraag “Ben je gelukkig?” die Jelle Verwer in zijn podcast De gelukkige klas aan zijn gasten stelde, beantwoordt hij zelf met “zeer”. Hij kijkt met plezier en trots terug op een mooie periode bij de Stichting Leerkracht, en later bij Groeikracht en Ontwikkelkracht. Hij krijgt bovendien veel energie van zijn nieuwe baan bij de Volksuniversiteit waar het leren en ontwikkelen zo anders is, met wel zeshonderd cursussen. We zijn in gesprek met Jelle Verwer, kort nadat hij na twaalf jaar afscheid nam van Stichting Leerkracht en startte bij de Volksuniversiteit Amsterdam “op het snijvlak van maatschappelijke impact en ondernemerwerkerschap.”
Mastermind: Nick Roufs
In de nieuwe rubriek Mastermind gaan we in gesprek met een pas afgestudeerde van de Master of Management in Education (MME) van TIAS School for Business and Society. We spreken onderwijsprofessionals die zich een tijd lang onderdompelen in nieuwe theorieën, perspectieven en onderzoek — en daarbij hun eigen praktijk kritisch onder de loep nemen. Elke editie levert een frisse blik op leiderschap in het onderwijs — scherp, reflectief en toepasbaar in de dagelijkse praktijk. Deze keer: Nick Roufs, rector van het Sintermeertenscollege in Heerlen.
Leiderschap is balanceren in paradoxen?
Elke dag worden scholen geconfronteerd met lastige vragen waarin verschillende belangen botsen. Hoe verlaag je de druk op leerlingen om hun mentale gezondheid te beschermen, terwijl de school hecht aan hoge slagingspercentages? Hoe geef je professionals ruimte voor autonomie, terwijl er ook gezamenlijke regels nodig zijn? Het zijn paradoxen, waarin twee kanten op gespannen voet staan met elkaar. Ze lijken niet samen te gaan. In onze westerse cultuur vinden we het moeilijk om met zulke tegenstellingen om te gaan. Hoe schoolleiders met paradoxen omgaan maakt veel uit, er zijn namelijk effectieve en ineffectieve manieren.
De rol van lerarenopleidingen in de onderwijskennisinfrastructuur
Er is maar weinig aandacht voor de rol van lerarenopleidingen in de kennisinfrastructuur van het onderwijs, volgens Helma Oolbekkink-Marchand en Anje Ros. Toch speelt al vanaf de eeuwwisseling onderzoek een steeds grotere rol in deze opleidingen. Zo werd de ontwikkeling van onderzoeksvaardigheden een verplicht curriculumonderdeel, ontstonden lectoraten en zijn er academische opleidingsscholen en onderzoekswerkplaatsen opgericht. De auteurs laten zien hoe de opleidingen in hun leerdoelen, curriculum, samen opleiden en lectoraten een sleutelrol kunnen vervullen in de kennisinfrastructuur voor het onderwijs.
Onderwijsregio’s: van versnippering naar olievlekwerking en doorsijpelende ideeën
Sinds 2025 vormen vijftig onderwijsregio’s een landelijk netwerk. Hoe verhouden bestuurders zich tot dit nieuwe bestuurlijke construct? Wat levert deze samenwerkingsvorm hun scholen nu al op? In dit artikel bekijkt Paul Stolwijk met twee schoolbestuurders in de regio Midden Nederland deze vragen. In latere edities van DNMonline komen we op de onderwijsregio’s terug om hun vorderingen en ervaringen vanuit verschillende perspectieven te bezien.
Ruimte en aandacht vragen voor leiderschapsontwikkeling van lectoren
Lectoren worden aangesteld als leider van een onderzoeksgroep, tegelijkertijd is juist het leidinggeven voor veel lectoren nieuw. In dit artikel beschrijft Kitty Kwakman (ooit zelf lector) een vijfdaagse Leergang Leidinggeven aan onderzoeksgroepen in het hbo, vooral bedoeld voor lectoren. Na een schets van de achterliggende ideeën en het ontwerp van deze leergang gaat ze in op ervaringen met de leergang en op de lessen over het leiderschap van lectoren. Daaraan voorafgaande een korte beschrijving van de aanleiding en de context van lectoren en hun onderzoeksgroepen.
Publiek-private samenwerking: hoe kan deze motor voor onderwijsinnovaties verduurzaamd worden?
In het middelbaar beroeps- en hoger onderwijs is veel belangstelling voor publiek-private samenwerking (PPS) als motor voor onderwijsinnovatie. Deze vorm van samenwerking is niet altijd succesvol. Uit onderzoek blijkt dat als de subsidie stopt, vaak ook de samenwerking ophoudt. Daarom is er veel aandacht voor verduurzaming van deze samenwerkingsverbanden.