Waarom de Inspectie van het Onderwijs haar onderzoekskaders herijkt
Vanaf 2027 werkt de Inspectie voor het Onderwijs met een nieuw onderzoekskader. In drie artikelen neemt Laurie Vedder, onderwijsonderzoeker bij de Inspectie, de lezers mee in het ontwikkelproces. In dit eerste artikel bespreekt ze waarom het nodig is om een nieuw kader te ontwikkelen.
Bouwen aan een duurzame onderzoekscultuur
Het tweeluik ‘Onderwijskennis gebruiken op school’ laat zien hoe leraren en schoolleiders in drie professionele leergemeenschappen (PLG’s) gezamenlijk werken aan interventies die de onderzoekscultuur in het voortgezet onderwijs bevorderen. Het eerste deel (DNMonline 2025-7) beschreef de onderzoeksopzet en de uitgangspunten van de PLG’s. In dit tweede deel laten we zien hoe interventies vorm krijgen binnen scholen en delen we de eerste bevindingen van het flankerend onderzoek.
In gesprek met Arjan van der Meij
‘Er zijn scholen in Nederland die mooie dingen doen waar andere scholen wat van zouden kunnen leren, en wij zorgen ervoor dat dat ook gaat gebeuren.’ Zo karakteriseert Arjan van der Meij, de projectleider van Expertisescholen Ontwikkelkracht, het werk van zijn team.
Ervaringen van een expertiseschool
Basisschool Het Klokhuis (Beek en Donk, 25 docenten, 240 leerlingen) is een van de expertisescholen binnen Ontwikkelkracht. De expertise van het team betreft het leesonderwijs, preciezer: leesplezier en leesbevordering. Eind augustus 2024, toen Het Klokhuis startte met de begeleiding van andere scholen, spraken we met schoolleider Iris Schellekens en docent Maartje Hubertus (zie ‘We stralen met z’n allen uit hoe leuk lezen is’ in DNMonline 2025-01). Nu we anderhalf jaar verder zijn, leek het ons een goed moment om te kijken hoe het ze vergaan is.
Eerste berichten uit het consortium NRO MIEC Brabant mbo
De ervaring leert dat resultaten van innovatieprojecten snel verdorren zodra de subsidie stopt. Dat komt met name doordat de benodigde condities niet of onvoldoende zijn verankerd op instellingsniveau: in de structuren, kwaliteitscultuur en professionele routines van (onderwijs)professionals.
De tijdlijnmethode
Schoolleiders staan continu voor de uitdaging om de school en het onderwijs verder te ontwikkelen. De nadruk ligt vaak op wat beter moet, dat kost energie en geeft zelden inspiratie. Het kan ook anders: door bewust stil te staan bij wat er wél is bereikt. Een krachtig hulpmiddel daarbij is het samen maken van een tijdlijn.
Hoe je collega’s meekrijgt bij onderwijsinnovaties
In de ideale school delen leraren elkaars kennis, wonen ze elkaars lessen bij om van elkaar te leren, en wisselen ze geregeld van gedachten over onderzoeksartikelen, bijvoorbeeld met het oog op de onderbouwing van verbeterplannen. Zo’n onderzoekscultuur is eenvoudiger van de grond te krijgen in het primair onderwijs dan in het voortgezet onderwijs (vo).
Over het nut van onderwijssociologie, voorspellen van de toekomst en transdisciplinair onderzoek
Voor trouwe DNM-lezers zal Marc Vermeulen geen volslagen onbekende zijn: sinds 2021 verzorgt hij samen met Sietske Waslander de rubriek Bestuur en Beleid. Maar Vermeulen (1958) is aanmerkelijk meer dan columnschrijver. Ooit begonnen als leraar maatschappijleraar is hij inmiddels als hoogleraar onderwijsociologie verbonden aan TIAS.
De opvoedende rol van de intern onderwijsadviseur bij (dreigende) organisatieverwaarlozing
Kampen (2019) beschreef in DNM de rol van de schoolleider bij het herstel van verwaarloosde organisaties. Petra de Jong en Ton Bruining betogen in deze bijdrage dat ook intern adviseurs zoals beleidsmedewerkers of teacher leaders daarbij een rol kunnen spelen. Gemakkelijk is dat niet, omdat ze mogelijk zelf ook het gedrag vertonen dat bij verwaarloosde organisaties hoort. De Jong en Bruining stellen dat Biesta’s drieslag van pedagogisch handelen (onderbreken – vertragen – ondersteunen) daarbij behulpzaam kan zijn.
Op weg naar een duurzame onderzoekscultuur
In de ideale school delen leraren elkaars kennis, wonen ze elkaars lessen bij om van elkaar te leren, en wisselen ze geregeld van gedachten over onderzoeksartikelen, bijvoorbeeld met het oog op de onderbouwing van verbeterplannen. Zo’n onderzoekscultuur is eenvoudiger van de grond te krijgen in het primair onderwijs dan in het voortgezet onderwijs (vo).